Poznati građani opštine Bačka Palanka – FRANC AJZENHUT

1
1057

FERENC AJZENHUT rođen u Bačkoj Palanci je 26. januara 1857. godine kao Franc Ajzenhut, sedmo od jedanaestoro dece mesnog krčmara. Pošto je pripadao narodu podunavskih Švaba maternji jezik mu je bio nemački, ali je tečno govorio mađarski i srpski, poput većine tadašnjih stanovnika teritorije današnje Vojvodine. Iako Nemac poreklom, Ajzenhut se smatrao Mađarom, pa je svoje pravo ime Franc promenio u Ferenc i većinu svojih slika potpisivao sa Eisenhut Ferencz.

Još kao dečaka otac ga je poslao u Peštu da šegrtuje kod starijeg brata, trgovca. Međutim, umesto da uslužuje mušterije, on je svakog ko je ušao u dućan zaneseno skicirao na često izgužvanoj i masnoj hartiji. Brat je ubrzo uvideo da od Ferenca nikad neće biti trgovac, te ga vraća nazad u Palanku. Na njegovu sreću, nadarenog dečaka primetili su neki mesni bogataši i poslali ga natrag u Peštu, ovoga puta na izučavanje slikarskog zanata.

U periodu od 1875. do 1876. pohađa Državnu školi za nastavnike crtanja u Budimpešti, a od 1877. do 1883. Bavarsku kraljevsku akademiju u Minhenu. Istovremeno pohađa i školu Vilhema Dica, slikara običaja i ratnih tema. Godine 1877. postao je stipendista mađarske države, pošto su mu radovi nagrađivani na Akademiji.

Ferenc Ajzenhut je važio za jednog od najvećih orijentalnih slikara s kraja 19. veka, a inspiraciju za tu vrstu radova nalazio je boraveći na Orijentu. Na put ka Istoku krenuo je još kao polaznik minhenske Akademije, što je bio njegov dečački san. Dunavom, preko Crnog mora, došao je do do podnožja Kavkaza, a potom i u Baku na obali Kaspijskog jezera. Upravo taj prvi boravak na Istoku ga usmerava ka orijentalnom slikarstvu, gde počinje da slika stare persijske građevine i tamošnje tatarsko i persijsko stanovništvo. Krajem 1886. godine kreće u Tunis, Alžir i Egipat Tako ga, s proleća 1895. godine, kada je upravo on izabran da za Sombor i Bač–bodrošku županiju izradi sliku Bitka kod Sente, izaslanici somborskog plemstva nalaze u Teheranu, radi potpisivanja ugovora za izradu pomenute slike.

Godine 1897. Ajzenhut se oženio osamnaestogodišnjom Adrijanom Rajhl, ćerkom Fridriha Rajhla, vlasnika palanačke cementare. Sa svojom suprugom i tromesečnom bebom Ajzenut prihvata poziv emira od Buhare i kreće još jednom na Istok. Njihov domaćin, emir od Buhare pružio im je bezgranično gostoprimstvo i privilegije. Smestio ih je u svoju palatu i stavio im na raspolaganje kočijaša, slugu, kuvara, telohranitelja, čak i dvorsku ludu. Umetniku je čak otvorio i vrata tamošnjeg zatvora, kako bi, ako to želi, mogao da slika robove i zatvorenike. Jedan od rezultata tog putovanja je nastanak slike Narodna svetkovina u Kavkazu. U levom uglu ovog platna prepoznaje se intimni momenat – slikar je prikazao svoju suprugu, obučenu u orijentalnu nošnju, na belom konju i shodno tamošnjim običajima sa bebom u torbi obešenoj na boku konja. Na žalost, njihova devojčica je ubrzo umrla u Samarkandu. Sahranjena je u Buhari.

Sa ovog, ispostaviće se poslednjeg, putovanja Ajzenhut se sa ženom vraća u Palanku, u porodičnu kuću. Mladi par dobio je kasnije još dvoje dece: 1901. ćerku Juditu i 1903. sina Franca Georga. Nepuna tri meseca nakon sinovljevog rođenja Ajzenhut umire u Minhenu 2. juna 1903. godine, posle dve neuspele operacije želuca. Sahranjen je 4. juna 1903. uz veliku počast na minhenskom Istočnom groblju. Palanka je na ispraćaju Ajzenhutu poslala ogroman venac od palminih i lovorovih grana, a govor je u ime grada održao slikar Viktor Šram.

Ajzenhut je za vreme svog života bio poznat pre svega kao orijentalni slikar, što je podrazumevalo duga i česta studijska putovanja. Na prva putovanja krenuo je 1883. i 1884. godine, put Kavkaza, ploveći Dunavom do Crnog mora, a zatim vozom od Batuma do Tiflisa i obale Kaspijskog jezera, u Baku. Neke od tada nastalih skica čuvaju se muzej u Segedinu, kao i jednu uljanu sliku sa prvog putovanja po Tunisu i Alžiru, koje je usledilo krajem 1886. i početkom 1887. godine. Predpostavlja se da je upravo tada nastala slika Napulj sa Vezuvom[a] jer je upravo Napulj bila velika luka iz koje se preko Tirenskog mora otvarao put prema Africi.

Svoj prvi veliki uspeh je postigao 1883. godine slikom Lečenje pomoću Kurana, dela koje je otkupljeno i postavljeno u kraljevskoj palati u Budimu. Ubrzo je u velikoj meri radio za galeriste u Engleskoj. Jedan od tadašnjih likovnih kričara, Karolj Lika, je zabeležio da su nemačke drvorezačke radionice za izradu klišea reprudokovale Ajzenhutova dela u ilustrovanim listovima po celoj Evropi – a naročito u Engleskoj, iz razloga što se „na njegovim slikama video autentičan Istok“.

1024px-a_zentai_csata_eisenhut_ferenc_kepe

VIDI: „Bitka kod Sente“ – Remek delo palančanina Franca Ajzenhuta

Najpoznatija slika Ferenca Ajzenhuta svakako je već pomenuta „Bitka kod Sente“. Ovo ulje na platnu monumentalnih dimenzija naslikao je 1896. po porudžbini Bačko-bodroške županije, čije se sedište nalazilo u Somboru. Povod je bila ugarska milenijumska proslava.. Ajzenhut se temeljnije posvetio istorijskom žanru još u dva maha: Povodom sedamstote godišnjice od kanonozacije mađarskog kralja Ladislava, kada je 1898. godine naslikao delo Sveti Ladislav u poteri za Kumanom, otimačem devojke i 1902. godine, kada je naslikao sliku Hunjadijev juriš kod Beograda.



PODELI
Prethodni tekstZAUSTAVIMO TROVANjE ŽIVOTINjA! Trovanje pasa krivično delo!!!
Sledeći tekstPoznati građani opštine Bačka Palanka – MILETA PROTIĆ

1 KOMENTAR

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here