Poznati građani opštine Bačka Palanka – MILETA PROTIĆ

0
874

MILETA PROTIĆ  (Tovariševo, 21. jun 1913 – Žepče, 19. decembar 1944)
Vojni pilot, major NOVJ, komandir Prve vazduhoplovne eskadrile NOVJ.

Rođen 21. juna 1913. godine u Tovariševu. Potiče iz imućne seljačke porodice, a njegovi roditelji su, pored njega, imali još četvoro dece. Osnovnu školu je završio u rodnom Tovariševu 1923, a zatim četiri razreda Građanske škole u Bačkoj Palanci, 1927. godine.

Posle završetka školovanja u Gimnaziji u Somboru, u jesen 1931. godine, Mileta Protić upisuje Vojno-pomorsku akademiju u Dubrovniku, koju završava 1934. godine. Nakon prvih godina provedenih na brodovima, Protić je 1939. godine pohađao i završio nastavu u Pilotskoj školi i postao pilot na vojnom hidroplanu. Pred rat je dobio čin poručnik fregate i postao hidroplanski pilot.

U vreme burnih martovskih i aprilskih dana 1941. godine Mileta Protić se nalazio u Vazduhoplovnoj pomorskoj bazi Divulje. Odlučan da nastavi rat, Mileta se sa grupom oficira i vojnika probija ka ratnoj bazi u Boki kotorskoj. U Orahovac, u Boki kotorskoj, stižu sedam dana kasnije, 15. aprila, a zatim do Krfa, i dalje, sve preko Patrasa, Pireja i Krita stižu u Abukirski zaliv u Egiptu, 22. aprila 1941. godine. Bila je to jedina vojna jedinica bivše jugoslovenske vojske koja je organizovano prešla na stranu Saveznika sa ciljem da nastavi borbu. Ubrzo po dolasku u Afriku, jugoslovenska eskadrila, u saradnji sa engleskim vazduhoplovstvom, izvršava prve borbene zadatke.

Dana 22. aprila 1944. godine na ratnom aerodromu Benini u Libiji formirana je Prva eskadrila NOVJ, a Mileta Protić je izabran za prvog komandira Prve eskadrile ratnog vazduhoplovstva. 21. maja 1944. položio je zakletvu maršalu Titu i jugoslovenskim narodima. Tog dana komandir Prve eskadrile Mileta Protić prima zastavu Nove Jugoslavije i taj datum se u SFRJ slavio kao Dan ratnog vazduhoplovstva i PVO.

13001129_228546217506129_1875645591375454818_n

Centar Tovariševa

Odluka o formiranju 1. Jugoslavenske eskadrile pročitana je pred postrojenim ljudstvom 22. aprila 1944. na aerodromu Benina. Tom prilikom eskadrila je dobila naziv „No 352 Yugoslav Squadron RAF“ i imala je 16 aviona Spitfajer VC. Odmah po formiranju eskadrila dobija i školske avione Harvard II kao i borbene avione tipa Harikejn. Već 25-30 juna dobija i avione Spitfajer MK, VB i VC na koje su odmah stavljane oznake NOVJ. Važno je napomenuti, kao podatak, da su avioni imali zvezde preko britanskih oznaka, što je zapravo bio presedan, jer bilo je tu Poljaka i mnogih drugih koji su se školovali, njima nije dozvoljeno stavljanje njihovih oznaka na avione. Za vreme školovanja komandant je bio RAF-ov ving-komander Džon Ernest Proktor, a njegov zamenik (vođa skvadrona) major Mileta Protić.

Početkom septembra 1944. godine sa aerodroma u Italiji Mileta Protić se sa Prvom vazduhoplovnom eskadrilom NOVJ prebacio na Vis.

Na svoj poslednji borbeni zadatak, šezdeset i šesti, Mileta Protić je poleteo 19. decembra 1944. godine (aerodrom Kan, u Italiji), a poginuo bombardujući kolonu tenkova kod mesta Žepče, u centralnoj Bosni.

Sahranjen je u rodnom Tovariševu, gde postoji njegov spomenik u centru sela, a osnovna škola nosi njegovo ime. Posmrtno je odlikovan Ordenom partizanske zvezde prvog reda. Godine 1957. u gradskom parku, u Žepču, postavljen mu je spomenik „slomljeno krilo“.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here