Neštin – istorija (foto galerija)

0
4757

Istorija Neština se proteže daleko u prošlost

Još od mlađeg kamenog doba, ovo područje je bilo naseljeno. U pred-rimsko vreme naseljavali su ga keltsko pleme Skordisci, zatim i Rimljani, koji podižu utvrđenje na reci Dunav. To mesto i danas nosi naziv Kuluštra-od latinskog Kastel ili utvrđenje. Velikom seobom naroda u 4. veku prostore Panonske nizije naseljavaju slovenska plemena, a za njima dolaze i Avari. Početkom 9. veka zajedno sa Slovenskim plemenima žive i Ugari, pod čijom državom će se i nalaziti ovo područje.

nestin-razno-sremska-trscara-1
U Neštinu se nalazi kuća iz 18. veka koja je pod zaštitom države.

Neštin se prvi put se spominje 1323. godine. Posle Ugara u 14. veku na kratko je ovo područje ušlo u sastav srednjovekovne srpske države za vreme sremskog kralja Dragutina Nemanjića. Posle ovog perioda ponovo se vraća u sastav Ugarske. Takođe je bio pod vlašću iločkih vlastelina.

Najezdom Osmanlija u 16. veku područje Neština se nalazi pod njihovom vlašću. Tek povlačenjem Turaka, Srbi se naseljavaju u Neštinu. To je i vreme kada se trgovina i poljoprivredna proizvodnja užurbano razvija.

Ikona Presvete Bogorodice

Događaj iz 1750. godine će u velikoj meri promeniti sliku ovog pitomog sremskog mesta. Naime, te godine ikona Presvete Bogorodice, koja je bila u vlasništvu porodice Rašković, Božijim Promislom je počela da toči suze. O ovom čudu bio je i izvešten tadašnji mitropolit karlovački, a što se može videti iz prepiske tadašnjeg lokalnog paroha sa mitropolitom. Čudo točenja suze na ikoni je bio povod za izgradnju novoga hrama u selu. Sa radovima se započelo 1755. godine na mestu stare crkve koja je bila od pruća tzv. pletara.

314652_142902485813986_647451568_n
Hram svetih  vračeva Kozme i Damjana u Neštinu

Hram svetih  vračeva Kozme i Damjana

Godine 1759. Neštin dobija novu crkvu, čija je izgradnja počela 4 godine ranije. Ikonostas rad Teodora Dimitrijevića Kračuna završen je 1773. godine i spada u remek dela baroknog ikonopisanja kod Srba. Po završetku izgradnje hrama čudotvorna ikona Presvete Bogorodice neštinske unesena je u svečanoj litiji u hram gde je izložena i gde se čuva i danas.

Godine 1792. reformama austrijske carice Marije-Terzije i Neštin dobija školu, koja je u sastavu pravoslavne crkve, koja neprekidno radi sve do danas.

U opisu pravoslavnog hrama u Neštinu stoji da je to jednobrodna građevina sa visokim zvonikom na zapadnoj strani, pripada velikoj grupi grupi crkava koje stilski predstavljaju pravoslavnu verziju barokne arhitekture. Severna i južna fasada ukrašene su pilastrima povezanim lucima pod kojima su polukružno završeni prozori.

Ikonostas je rezao Marko Gavrilović sa sinom Arsenijem Markovićem 1772, a oslikao ga je 1773. (sokl, prestone ikone, dveri, apostole i proroke) najveći barokni srpski slikar druge polovine XVIII veka, Teodor Kračun. On je naslikao i ikone Krunisanje Bogorodice i Bogorodica sa Hristom, kao i ikonu sv. Jovana Zlatoustog sa arhijerejskog trona.

Ikone za neštinski ikonostas nastale su posle Kračunovog školovanja u Beču, ali se tokom prve polovine osme decenije on još uvek pridržavao ranobaroknog stila koji su mu preneli njegovi prvi učitelji Vasilije Ostojić i Dimitrije Bačević. Zlatna pozadina na prestonim ikonama, hijeratičnost položaja i uzdržanost gesta vezuju ga za prethodnu epohu ugledanja na pravoslavne poznosrednjovekovne uzore, koje napušta u narednoj deceniji kada usvaja kasnobarokni likovni izraz.

Ikonu sa Bogorodičinog trona naslikao je i potpisao jerej Rafailo Miloradović 1724. Tri ikone Stanoja Popovića sačuvane su sa starog neštinskog ikonostasa iz 1741, dok se druge tri ikone danas čuvaju u Galeriji Matice srpske u Novom Sadu. Carske dveri su naslikane sredinom XVIII veka, a pevničke ikone i severne dveri, kao i praznične ikone, slikao je Stefan Gavrilović 1800. godine.

Požari iz odmazde

1848. godine posle majske skupštine, održane u Sremskim Karlovcima i reakcijama na događaje, jedan srpski vojnik pucao je na mađarsku brodsku oklopnjaču Mesaroš i ranio kapetana broda. U odmazdi Mađara spaljeno je 13 kuća i oštećena pravoslavna crkva.

Dvadeseti vek

Neštin zatim ulazi u sastav Kraljevine SHS, da bi u Drugom svetskom ratu bio u sastavu NDH. Oktobra 14. na dan Pokrova Presvete Bogorodice ustaška četa iz Iloka uz pomoć pojedinih lojalnih meštana iz Neština vrši masovna ubistva u selu. Pravoslavni hram je tih godina pretrpeo oštećenja, a jedan odred ustaša je i živeo u crkvi koju su u više navrata oskrnavili. Neštin je podneo velike žrtve u Drugom svetskom ratu, jer je u tom periodu stradalo ukupno 144 žitelja ovog fruškogorskog mesta.

Nakon Drugog svetskog rata

U posleratnoj istoriji mesto se brže razvija 14. jula 1954. godine dolazi struja u selo, poljoprivreda se razvija, naročito vinogradarstvo, a kasnije i sadnja i proizvodnja krušaka i bresaka. Takođe je i sport uzeo velikog učešća u širenju neštinskog imena ne samo u granicama bivše države, nego po celom svetu. Tom je najviše zaslužan Orijentacioni klub Neštin osnivač dr. Borislav Stevanović, čiji su takmičari bili mnogobrojni svetski prvaci, kao i prvaci bivše i sadašnje države.

Takođe je i velika znamenitost mesta pomenuta pravoslavna crkva svetih vračeva Kozme i Damjana iz 1759. godine sa ikonostasom radom Teodora Dimitrijevića Kračuna, čudotvornom ikonom Presvete Bogorodice i velikim brojem knjiga i predmeta od 18. veka pa naovamo.

Tako je i seoska slava 14. jula posvećena svetim vračima Kozmi i Damjanu, koju slave svi žitelji ovog prelepog fruškogorskog mesta a vrata su otvorene za sve goste zvane i nezvane.

Neštin se ponovo, kao mnogo puta do sada, našao ponovo na granici. Ovaj put sa Republikom Hrvatskom i do svoje matične opštine Bačke Palanke, ta granica se mora preći, što je jedinstven slučaj u Srbiji. Takođe đaci i koji su zaposleni u Bačkoj Palanci moraju do škole i posla da prelaze granicu uz obaveznu kontrolu i zadržavanja na granici.

Izvor: wikipedia

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here