Poznati građani opštine Bačke Palanke – Đorđe Stojaković

Palanački revolucionar

0
415

Đorđe Stojaković je rođen u Staroj Palanci 11. aprila 1811. godine. Bio je odličan učenik i student, te je doktorirao prava u Beču i Požunu (Bratislava). Kao student, dobio je nagradu, zlatnu kolajnu za raspravu, koju je napisao povodom pedesetogodišnjice peštanskog univerziteta 1834. godine.


Po završetku studija radi kao pravnik u Pešti i ubrzo postaje „pravdobranitelj“ pravoslavne budimske konzistorije i Matice Srpske. Kasnije prelazi u Beograd i neko vreme radi kao pravnik kneza Miloša Obrenovića.

Nadolazeće „Proleće naroda“ 1848. godine austrijsku carevinu preplavljuje talas nacionalnih revolucija. Dr Đorđe Stojaković odmah izlazi na javnu scenu sa svojom knjižicom „Osvetljenje“, u kojoj kritikuje sistem u Srbiji i dovodi u pitanje nasledno pravo srpskih kneževa. Zatim odlazi u Budim-Peštu, i u proleće iste godine učestvuje u delegaciji predvođenoj Đorđem Stratimirovićem, koja je Mađarima podnela srpske zahteve za autonomiju. Srbi su zahtevali slobodu jezika, veroispovesti, škole, pravo na održavanje sabora svake godine i uključivanje u lokalne vlasti.

Međutim, mađarski prvaci, a posebno Lajoš Košut, bili su izričito protiv tih zahteva, što dovodi do velikih tenzija i zaoštravanja odnosa između Srba i Mađara, a Hrvati u međuvremenu nude Srbima savez protiv Mađarske i pozivaju na ujedinjenje sa Srbijom. Prvog dana maja 1848. godine, Đorđe Stojaković prisustvuje Majskoj skupštini u Sremskim Karlovcima, koja 3. maja proglašava Srpsku Vojvodinu u koju ulaze Srem sa granicom, Baranja, Bačka sa Bečejskim distriktom i Šajkaškim bataljonom kao i Banat sa granicom i Kikindskim distriktom.

Srpska Vojvodina ulazi u savez sa „Trojednom kraljevinom“ – Hrvatskom, Dalmacijom i Slavonijom. Karlovački mitropolit Josif Rajačić je proglašen za patrijarha, Đorđe Stratimirović za vožda, a Stevan Šupljikac za vojvodu. Formirana je čak i vlada Srpske Vojvodine tzv. Glavni odbor, čiji član postaje i Đorđe Stojaković, a samim tim i jedan od ključnih ličnosti u životu srpskog naroda u tom periodu. Takođe, je imenovan za člana delegacije koja će Srbe predstavljati na Sveslavonskom kongresu u Pragu, koju je predvodio Pavao Stamatović, a po povratku u Peštu je uhapšen, navodno zbog veleizdaje i poslat na preki sud.

Patentom od 18. novembra 1849. godine, car je formirao Vojvodstvo Srbiju i Temišvarski Banat, a Đorđe Stojaković prelazi u Beč, gde pregovara o pravnom položaju novoosnovanog vojvodstva.

Dr Đorđe Stojaković umire u Beču u novembru 1863. godine, a Hram Srpske crkvene opštine u Beču, za čiju se izgradnju toliko zalagao i koji je posvećen Svetom Savi, konačno je i završen 1893. godine.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here