Kako se Bačka Palanka borila protiv kuge?

Iz istorije zdravstva Bačke Palanke (2).

0
1071

U vreme kada su Turci definitivno napustili područje današnje Vojvodine, ostavili su iza sebe pustoš i tešku bedu. U toku dva Austrougarsko-Turska rata i Rakocijevog ustanka, stanovništvo je bilo raseljeno živeći u malim provizornim naseljima, u bedi, izloženi vlagi.


Uređivanje Bačke Palanke započeto je u sedmoj deceniji 18. veka, a završeno 1802. godine. Po oslobađanju Banata 1718. godine ovde je živelo oko pet hiljada stanovnika Srba. Naseljavanjem Nemaca u vreme vladavine Marije Terezije i Josifa II, pored njih tu su i drugi narodi: Mađari, Slovaci, Rusini, i Rumuni, što je činilo potpuno novu etičku sliku, verovatno najšareniju u Evropi.

O zdravstvenom stanju naroda u tom vremenu imamo malo podataka. Uglavnom su to podaci o epidemijama koje su masovno odnosile ljude. Život ljudi nije bio dugovečan i nije u proseku prelazio 30. godinu. Takvi uslovi i bolesti skraćivali su život ljudima već u mladim godinama. Najviše se umiralo od 15 do 36 godine starosti, tako da se ni Palanka ne razlikuje od drugih mesta i imala je negativan priraštaj. Jedan od razloga je i taj što su stanovnici pograničnih mesta uvek bili u prvim borbenim linijama, te su masovno ginuli i umirali od zaraznih bolesti ostavljajući iza sebe nezbrinutu sitnu decu i udovice.

Već 1551. godine u Austriji Ferdinand I donosi prvi zakon o epidemiji zaraznih bolesti (infectionsordnung), a kasnije 1582. godine osnovan je Savet za Beč i donju Austriju za borbu protiv kuge. Savet dobija naziv Instantia Caesareorum Commissariorum ad Officium magisteri sanitatis deputatorum. Posle austro-turskog rata 1683-1699. širi svoje nadležnosti i na novo oslobođene krajeve osnivanjem Komisije za Ugarsku (comissio ratione contagionis Hungariae).

Već sledeće godine po odluci Karla VI koji je na vojnoj granici organizovao sanitarni kordon, godine 1753. ovaj Savet po odluci carice Marije Terezije postaje dvorska zdravstvena komisija. Nekoliko naredbi i uputstava izdatih od strane dvora doprinelo je formiranju kordona. Godine 1731. donet je Contumaz und respective Reinigung kojim se određivao postupak pri prelasku putnika kroz kordon, o izdržavanju kontumaca i dezinfekciji robe koja se unosila u zemlju.

Zakon je bio izuzetno rigorozan, kako za one koji su prelazili tako i za one koji su ih kontrolisali. Naredba je sačinjena u deset tačaka, a koliko je odredba bila stroga videćemo citiranjem nekoliko tačaka:

Prvo: Sva lica koja falsifikuju uverenja, pasoše i ostale isprave pa i zdravstvene propusnice biće kažnjena smrtnom kaznom vešanja.

Drugo: Smrću se kažnjava davanje lažnih podataka o mestu porekla lica i robe ukoliko dolazi iz krajeva koji podležu kontumaciji.

Pogledaj: Prva apoteka u Vojvodini bila je u Bačkoj Palanci

Treće: Svi podanici koji se nalaze blizu kordonske linije ili u unutrašnjosti, naročito krčmari i gostioničari kazniće se prinudnim radom u trajanju od dve godine i gubitkom prava na profesiju, ako daju utočište stranim, sumnjivim ili nepoznatim licima.

Ovim ukazom vidi se sa kojom ozbiljnošću je država štitila svoje stanovništvo od zaraznih bolesti. Najidealnija mesta za kordon bile su reke, prema tome jedno od kontrolnih mesta bilo je na Dunavu kod Bačke Palanke.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here