Hroničar prošlosti bačkopalanačkih Nemaca Nikola Franc

501

Prošlost je živa dok god su živi njeni učesnici. Njihova sećanja trajna su ukoliko se pronađe pravi slušalac voljan da njihovu pripovest da prenese na papir.

Napori slušalaca neretko ne nalaze pravu publiku. Padaju u zaborav povlačeći sa sobom dragocene podatke o proteklim događajima. Ovakvu sudbinu doživela je Nemačka zajednica u Bačkoj Palanci.

Nakon plodonosnog perioda erutističkog rada i objavljivanja publikacija amatera istoričara Nikolasa Hepa tokom tridesetih godina XX veka nestalo je interesovanje za dalji rad na ovoj tematici.

Prva štampana izdanja istorijskog karaktera javila su se u deceniji nakon završetka Drugog svetskog rata. Njihovi autori bili su pripadnici nemačke emigracije koja je utočište po završetku ratnih zbivanja pronašla u Austriji i Nemačkoj. Cilj njihovih radova bio je da dokumentuju što veći broj sećanja života koji su ostavili iza sebe.

Nova istraživanja publikovana su u nekoliko monografija i posredstvom emigracijskih novina Palanaker Heimatbrief. Pored toga pitanje zajedničkog suživota i prošlosti Nemaca, Srba, Slovaka, Mađara i Nemaca našlo je svoje mesto u Zbornicima radova o prošlosti Bačke Palanke i naučnim radovima i drugim delima monografskog karaktera izdatim od 1982. do današnjih dana.

Na drugoj strani, malo pažnje posvećeno je čuvarima uspomena, bačkopalanačkim hroničarima. Posebno mesto među njima zauzima dugogodišnji rad Nikole Franca.

Rođen je u opštini Nemačka Palanka 6. novembra 1931. godine. Osnovno obrazovanje i stolarski zanat stekao je u Bačkoj Palanci. Kao šegrt učestvovao je u obnovi bačkopalanačke sinagoge.

Njegovo detinjstvo prekinuo je Drugi svetski rat koji je ostavio posledice na njega i njegovu porodicu. Od novembra 1944 do 15. jula 1947. zajedno sa svojom porodicom bio je interniran u radni logor Bački Jarak. Nakon rata nastavio je školovanje i usavršavanje pohađajući nekoliko viših škola.

Zaposlio se najpre u Obnovi (kasnije Nameštaj), a potom u Todor Dukinu, Jugodrvu i Centraloslaviji. U svojstvu službenog predstavnika firmi u kojima je bi zaposlen obišao je veći deo Centralne i Južne Evrope. Zbog znanja nemačkog jezika posredovao je između bačkopalanačkih preduzeća i preduzeća iz Zapadne i Istočne Nemačke.

U penziju odlazi 1992. godine. Iz braka sa Hedvig Boost imao je dve ćerke Magdalenu i Mariju. Bio je aktivni član nekoliko sportskih, kulturno-umetničkih i udruženja za očuvanje baštine. Jedan je od osnivača Udruženja Nemaca Bačka Palanka i Udruženja za očuvanje baštine i kolekcionarstva Panonija i dopisinik časopisa i društava za negovanje tradicije Podunavskih Nemaca Bačke Palanke u Nemačkoj, Kanadi i Sjedinjenim Američkim Državama.

Franc svoj rad na očuvanju sećanja na svoje sugrađane započeo je nakon povratka u Bačku Palanku 1947. godine. Nastojao je da prikupi što veći broj dokumenata, novina, časopisa, plakata, razglednica, pisama, karata,fotografija i predmeta. Na ovaj način u
njegovoj kolekciji našle su se retke
publikacije poput originalnih izdanja
Nikolasa Hepa, primeraka novina na mađarskom
jeziku sa početkaXXveka Palanka i knjiga iz privatne
biblioteke Francovog tasta Franca Boosta.
Saradnjom sažupom Bezgrešnogzačečća Marijinog
u Bačkoj Palanci, Kulturnim Centrom Bačke
Palanke, NB Veljko Petrović, JP Standard,
TurističkomzajednicomBačkePalanke iNedeljnim
novinama pomogao u zaštiti i obnovi objekata
koji su se nekada nalazili pod zaštitom države,
izradi urbanističkog plana mesta, rimokatoličkog
groblja, rekonstrukciji ratnih priča učesnika
Prvog svetskog rata, izradi izložbi, dokumentarnih
filmova, prikupljanju i dokumentovanju građe vezane zaživot u Bačkoj Palanci od 1914. do 1975.godine. Prevodio je tekstove sa nemačkog na srpski jezik. Posebnu važnost imaju Francovi prevodi dela Nikolasa Hepa delom objavljeni u Godišnjaku
Društva Panonija, sastavljanje biografije slikara Petra Maurera, kao i delimična rekonstrukcija i prevod teksta Ratnog dnevnika Radivoja Uvalića. Osim prevoda pisao je članke na nemačkom jeziku. U njima je iznosio podatke o prošlostiBačkePalanke i šire okoline oslanjajući se na svoje sećanje i rezultate svog istraživanja.Svoj veliki doprinos dao je u povezivanju porodica Podunavskih Nemaca sa svojim rođacima iz Austrije, Švajcarske, Mađarske, Nemačke,Kanade iSad. Pored navedenog istakao se i kao donator obogaćujući književni i periodički fond NB Veljko Petrović i Biskupske klasične gimnazije i sjemeništa Paulinu u
Subotici. Preminuo je 10. septembra 2018.godine. Sahranjen je u porodičnoj grobnici na rimokatoličkom groblju u Bačkoj Palanci.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here