Bez fabrike mladi iz Tovariševa odoše u Palanku i Novi Sad

1062

Pored Bačke Palanke, Tovariševo sa svojih oko 2.700 stanovnika čini jedno od 13 sela koja pripadaju ovoj lokalnoj samoupravi koja broji oko 55.000 stanovnika.


Iako sva bačka sela u totalnoj ravnici liče jedno na drugo, posebno u arhitektonskom, odnosno urbanističkom stilu, jer su koncipirana ulicama pod pravim uglom iz vremena kada je komandovala Marije Terezije. Sva ta sela ipak imaju svoje specifičnosti, svoje uspešne prepoznatljivosti, ali i probleme.

Priča u svakom selu u Srbiji, pa tako i u Bačkoj i opštini Bačka Palanka svodi se na političku podršku, deklaracije, opredeljenja, apele da se ostane na selu i da se tamo rađaju deca, da se škole ne gase: jer, ako bude tako ima da nas nema…

A da nas ima, upozoravaju i u Tovariševu, nije dovoljno samo pričati, jer bajka da se u selu, u našim uslovima, može živeti samo od poljoprivrede davno je odbačena. Sela sa, vele ovde, pauperizovana na svoj način, jer su mali poljoprivrednici propali, u selima opstaju samo gazde koje obrađuju od par desetina do par stotina hektara zemlje, a takvih je svuda malo. Tvrdi se da je država davno promašila kada je dozvolila stvaranje ponovne vlastele, ali…

– Glavni problem u Tovariševu je nezaposlenost – kaže Miloš Vukovljak, predsednik Saveta Mesne zajednice Tovariševo. – U našem selu u poslednjih nekoliko godina zbog nemanja posla počele su da se iseljavaju cele porodice. Osim porodica odlaze i samci i idu u sredine u kojima nalaze posao, a to su, uglavnom obližnja Bačka Palanka, ali i Novi Sad pa i mnogo dalje destinacije.

Zato upućujem apel nadležnima u lokalnoj samoupravi, ali i onima na višem nivou, da u Tovariševo što pre dovedu domaćeg ili stranog investitora koji će izgraditi fabriku i zaposliti deo mladih koji su spremni za posao. Jer, godišnje u Tovariševu umre od 40-45 ljudi, a rodi se petnaestak beba.

Za Tovariševo, selo koje se nalazi na državnom putu Novi Sad – Bačka Palanka – Sombor, može se reći da je uređeno domaćinsko selo vrednih ljudi što svako ko prolazi kroz ovo mesto može da primeti.

Crkva i pre Velike seobe

Možda i mnogi Tovarišani ne znaju da se njihovo selo prvi put spominje 1650. godine pod imenom Stovarili, a iz tog naziva, navodno kasnije je nastao naziv sadašnjeg sela. Mada, postoji više verzija o nastanku imena Tovariševa; pojedini istoričari kao osnovu za nastanak imena sela uzimaju slovensku reč Tovar (blago ilki imetak), ali obzirom da se selo pominje i pre Velike seoba Srba (1690) najverovatnije je da je naselje ime dobilo od reči Stovarište, a po narodnom Tovarište. Pretpostavlja se da je u selu postoja crkva i pre Velike seobe, jer prvi pisani trag upućuje na 1715. godinu kada je zabeleženo da u crkvi živi crkvenjak Ilija Sremac. Pravoslavna crkva u Tovariševu posvećena je svetom Gregoriju Bogoslovu i selo ga slavi 7. februara. Crkva je navodno početa da se gradi 1783, a završena 1785. godine. Autori ikonostasa i freski nisu poznati. Sačuvane su matične knjige rođenih i venčanih od 1744-1773. godine, a od 1788. godine čuvaju se matične knjige rođenih, venčanih i umrlih.

– Renovirali smo deo zgrade Mesne zajednice, postavili behaton u centru sela i više drugih lokacija, a sfaltirali smo i parking ispred Pravoslavne crkve – ističe Vukovljak. – Odnošenje komunalnog otpada opštinsko Javno komunalno preduzeće „Komunalprojekt“ obavlja svake srede. Dok JKP, kao i u drugim selima opštine, nije preuzelo komunalno delatnost, ovde je pri Mesnoj zajednici radilo nekoliko komunalnih radnika, a sada je zaposlen samo jedan.

Mislim da bi nadležni više pažnje trebali da posvete deponiji dok je održavanje zelenih poršina, odnosno njihovo košenje i komunalna higijena na zadovoljavajućem novou. Najveći deo puteva u Tovariševu je u dobrom stanju izuzev u Vojvođanskoj i Krajiškoj ulici gde bi delove puteva trebalo presvući novim slojem asfalta.

Ovde, kao i u većini sela Bačkopalanačke opštine, postoji dobrovoljno vatrogasno društvo, šah klub, lovačko društvo, aktivno je i ribolovačko udruženje, a poznat je FK „Vojvodina“. Uređena su dva parka za decu, a godišnje se u ovom selu zasadi oko 100 novih sadnica drveća što pomažu Tovarišani koji žive negde u svetu, ali i privredna društva. Zahvaljujući njima izgrađeni su fontana i letnjikovac u centru sela.

Avion koji se nalazi u centru sela obnovljen je zahvaljujući doktorki Mileni Protić. Avion je svojevrsni spomenik i sećanje na tovariškog pilota Miletu Protića, avijatičara vojske Kraljevine Jugoslavije koji se tokom Drugog svetskog rata pridružio savezničkim vazduhoplovinim snagama, a potom prešao u novoformiranu avijaciju NOV i poginuo u partizanskim redovima u borbi protiv fašizma. Fondacija „Mileta Protić“ svake godine novčano, ali i u poklonima nagradi đake genracije Osnovne škole „Mileta Protić“ u Tovariševu, a školu pohađa 240 đaka.

Nemaju Tovarišani samo spomenik majoru Protiću i palima u Drugom svetskom ratu. U centru ovog sela je i spomenik srpskim dobrovoljcima iz ovog sela, odnosno Soluncima u Velikom ratu 1914-1918. godine. Nedaleko je i spomen česma, ili fontana posvećena Đorđu Petroviću – Karađorđu, Voždu Prvog srpskog ustanka iz 1804. godine. Navodno, vožd je ovde boravio posle sloma ustanka nekoliko dana, imao je ovde svoje jatake…

Zna se da je nekoliko Tovarišana učestvovalo i u Oktobarskoj revoluciji u Rusiji, Velikoj Skupštini prilikom prisajedinjenja Vojvodine Srbiji, ali i „jogurt“ revoluciji 1988. godine u Novom Sadu, pa i drugim ključnim trenucima u istoriji.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here