Malo poznate priče o Tovarišaninu Mileti Protiću (2. deo)

2050
(sve fotografije preuzete sa sajta СРБИН инфо)

U nastavku teksta o Mileti Protiću saznajte još interesantnih podataka iz života poznatog Tovarišanina, srpskog heroja-pilota iz Drugog svetskog rata.  


Malo poznate priče o Tovarišaninu Mileti Protiću (1. deo)

Malo poznate priče o Tovarišaninu Mileti Protiću (3. deo)

Englezi protiv Draže

Kada je došlo do svađa i sukoba među izbeglicama iz Jugoslavije u leto 1942. godine, engleske vlasti su zatvorile oko 300 pobunjenih oficira i podoficira u logor Abusu kraj Kaira.

(Na fotografiji Arkadije Popov, Mileta Protić i Ratko Jovanović)

Posle nekoliko meseci, u vreme kada je nemački maršal Romel sa svojim tenkovskim divizijama nastupao prema Kairu, Mileta Protić sa svojim oficirima dobrovoljno, iz logora, učestvuje u kopanju odbrambenih rovova i drugih prepreka, sa ciljem da se zaustavi nemačka ofanziva.

Ubrzo zatim, od početka oktobra 1942. godine, Protić i ostali jugoslovenski piloti ponovo lete i izvršavaju ratne zadatke kao pripadnici britanskog vazduhoplovstva.

Jedan vazduhoplovni poručnik Aleksandar – Alek Marković, navodno simpatizer KPJ i pre rata, počeo je da vrbuje pilote, uz tvrdnju da je đeneral Mihailović izdajnik, i da treba da se stave pod komandu novoproklamovanog maršala Tita.Njemu je u propagandi pomagao izvesni Franjo Gaži.Početkom 1944.godine, a posle Teheranske konferencije, Saveznici(Englezi) izdaju đenerala Dražu Mihailovića i staju na stranu Tita, koga obilato podržavaju.

Ucenjuju Kralja Petra Drugog da na radio Londonu pozove pripadnike JKVuO(Ravnogorce) da se stave pod komandu Broza.

Alek Marković u Kairu stupa u kontakt sa Titovim saradnicima Milentijem Popovićem i Vladimirom Dedijerom, koji su bili u engelskoj vojnoj bolnici kao ranjenici.

Početkom januara 1944. godine došlo je do pobune i podele pripadnika jugoslovenske vojske u inostranstvu. Avijatičari, skoro svi piloti, kao i tehničko osoblje izjasnili, su se za prelazak iz kraljevske u NOVJ. Organizator pobune, Marković, kasnije gine u sudaru dva naša aviona na aerodromu u Egiptu.

I Mileta Protić se obreo u NOVJ – bilo mu je važno samo da se bori za slobodu.

U eskadrili nove vojske

Prva eskadrila NOVJ formirana je 22. aprila 1944. godine na aerodromu Benina u Libiji. Prema britanskoj formaciji je organizovana i opremljena za pokretni lovačko-bombarderski skvadron. Za komandanta je postavljen kapetan Protić.

Prva eskadrila NOVJ imala je 26 pilota, a 2. maja 1944. godine 21 oficira, 177 podoficira i vojnika – boraca, ukupno 198 ljudi, i britanskog osoblja: 4 oficira, 20 podoficira i vojnika, svega 24, a ukupno 222 pripadnika.Prvu eskadrilu NOVJ posetili su 21. maja predstavnici Vrhovnog štaba NOVJ, kada je ljudstvo položilo zakletvu NOVJ.

Mileta Protić, kao komandir Prve eskadrile primio je, posle navedenog ceremonijala, zastavu nove Jugoslavije. On je uložio velike napore u toku obuke da ljudstvo eskadrile, koje je bilo sa različitim iskustvom i nivoom znanja i mentaliteta, što bolje osposobi za izvršavanje ratnih zadataka, da se međusobno zbliže i razviju osećaj poverenja i saradnje.

[wonderplugin_slider id=181]

 

Pored britanskih stručnjaka, Mileta je bio jedan od glavnih instruktora za obuku. On je svuda bio prisutan i u svakom trenutku je stizao da objasni, pomogne i ohrabri pojedince.

Pod komandom Franje Pirca

Najzad je Prva lovačka eskadrila iz Benina u Libiji, 15. avgusta 1944. godine preletela na aerodrom Kane kod Trevolija u Italiji na avionima “Spitfajer”. Po dolasku na aerodom Kane 352. skvadron je i ubrzo počeo da izvršava borbene zadatke nad Jugoslavijom.Prilikom jednog borbenog leta, Mileta je produžio do Bačke, i iz aviona je bacio dve čaure od avionskog metka u kojima su bila pisma, sa molbom da pronalazač to odnese njegovom ocu Stanku. Čauru je našla porodica Mirković, iako je u selu bila četvrtina nemačkog življa i Hortijeva okupaciona vlast.

A za to vreme, junaku Mileti Protiću komandant je bio od Titov miljenik, izdajnik Franjo Pirc.

Pirc je bio pukovnik, komadant Drugog puka avijacije Kraljevine Jugoslavije u Kragujevcu. U toku Aprilskog rata 1941. godine, on je svojim konfuznim komandama omeo upotrebu Drugog puka u odbrani zemlje, i dopustio da ceo puk bude uništen na tlu.

(na fotografiji u sredini – s Miletine desne strane je Franjo Pirc, komandant Titovog vazduhoplovstva i PVO)

Širio je defetizam, i, iako Slovenac, još pre rata je uspostavio kontakt sa Nemcima i ustašama i kao petokolonaš spremao se za izdaju.Naredio je uništavanje preostalih aviona na aerodromima, a sam je preleteo Nemcima u Zemun koji je već bio u sastavu NDH.

Taj događaj je opisan u knjizi Velizara Vučkovića „Hronika jednog vazduhoplovca“.Pilot Boris Cijan kojeg je Pirc uzeo kao pratioca rekao je da ga je Pirc predao u ruke Nemcima po sletanju na Zemunski aerodrom.

Za izdaju je nagrađen od Ante Pavelića, pa je postao komandant vazduhoplovstva NDH.Kasnije prelazi u NOVJ i Tito ga postavlja ni manje ni više nego za komandanta avijacije.Ubrzo u Prvu eskadrilu stiže i politički komesar KPJ, Franjo Kluz.

Mileta Protić ne samo što nije bio član KPJ, nego je stalno izbegavao svaki politički angažman. Bio je Srbin, rodoljub. I to je sve objašnjavalo. Miletu Protića nije interesovala politika i ta strana života nekih ljudi nije ga privlačila.

Brinuo se o svojoj eskadrili, ljudima i zadacima jedinice. Saveznička komanda vazduhoplovstva za Srednji i Bliski istok proglasila ga je za “Vazduhoplovnog asa”.

Sa njima je zajedno ratovao skoro tri godine i bio je redovno bolji od njihovih najboljih pilota i komandanata. Oni su to dobro videli po efektima dejstva njegove jedinice.

Ako je za četiri meseca od 18. avgusta do 19. decembra 1944. godine izvršio 66 borbenih zadataka (120 dana), koliko je bilo zadataka za tri godine u RAF-u u Egiptu? Tih podataka, na žalost, nema…

Nastaviće se.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here