Stogodišnjica od upokojenja episkopa bačkog Mitrofana Ševića (1918-2018) (2)

Značajne godišnjice iz nacionalne istorije

438
Vladičanski dvor u Novom Sadu

Jedan od prvih poslova kojih se prihvatio episkop bački Mitrofan Šević odnosio se na izgradnju novog Vladičanskog dvora pošto je prvobitna zgrada bila uništena u mađarskom bombardovanju grada 1849.


Potrebe Vladičanskog dvora podmirivala je zgrada pored Srpske pravoslavne crkvene opštine koju je episkop bački Platon Atanacković otkupio 1861.

Dozvolu za gradnju novog Vladičanskog dvora dobio je episkop bački German Opačić avgusta 1898; ali njegova smrt je na izvesno vreme odložila početak radova. Konačno izborom episkopa Mitrofana za projektanta je izabran arhitekta Vladimir Nikolić kome je deo javnosti zamerao rođačke veze sa patrijarhom Georgijem Brankovićem.

To je bio povod za seriju uvredljivih tekstova u Zastavi i Braniku, koji su između ostalog osporavali sâmu stručnost i sposobnost arhitekte Vladimira Nikolića.

Tokom leta 1900. započeti su radovi, a osvećenje temelja je obavljeno marta 1901; dok je preseljenje izvršeno oktobra 1901. kada je dvor bio osvećen. Nasledstvo svojih roditelja, bogatih trgovaca, episkop Mitrofan je iskoristio za opremanje dvora nameštajem i potrebnim inventarom.

Vladičanski dvor je prema ocenama Veljka Petrovića i Milana Kašanina predstavljao nešto novo i nacionalno, njegov projektant se oslanjao na srednjovekovnu tradiciju, koristio se dostignućima pravoslavne srednjovekovne tradicije, odnosno dekorativnim elementima arhitekture na Zapadu.

Nakon izgradnje Vladičanskog dvora, episkop bački Mitrofan započeo je veliku rekonstrukciju i obnovu Sabornog hrama Svetog velikomučenika Georgija u Novom Sadu i tom prilikom crkva je dobila sadašnji izgled. Tokom 1903. podignut je novi zvonik sa preuređenim i povišenim baroknim završetkom, pod crkve je zasvođen, a ispod oltara je sagrađena kripta, u kojoj se nalaze grobnice episkopa bačkih.

Izgradnju kripte je lično finansirao episkop Mitrofan, dok je 1.760 forinti priložio za izradu nove časne Trpeze. Njegovim zalaganjem novi ikonostas je izradio slikar Paja Jovanović. Ukupno 33 ikone na ikonostasu naslikane su unjegovom umetničkom ateljeu u Beču, a zatim prenete u Novi Sad.

Takođe, Paja Jovanović je naslikao istorijske slike iznad obe pevnice Krunisanje Stefana Prvovenčanog i Sveti Sava miri zavađenu braću Vukana i Stefana, kao i dve velike ikone na tronovima, odnosno zidnu ornamentiku. Obnovljeni Saborni hram je tronosan na Spasovdan 26. maja 1905.

[wonderplugin_slider id=22]

 

Prva decenija XX veka proticala je u sve težim napadima kojima je Srpska pravoslavna crkva bila izložena od strane radikala na čelu sa Jašom Tomićem. Napadi na crkvu samo su se nadovezali na višedecenijsku krizu koja je rezultovala paralisanjem crkveno-školske autonomije Srba u Austrougarskoj monarhiji.

Aponjijev zakon i apsolutna nemoć srpskih elita da spreče njegovo usvajanje predstavljali su realnu sliku srpskih podela i raskola koji su trajali još od pojave Svetozara Miletića na političkoj sceni. U senci ovih dešavanja upokojio se patrijarh Georgije Branković jula 1907.

Crkveno- narodni sabor koji je trebao da izabere novog Karlovačkog patrijarha sastao se jula 1908. Na prvom glasanju za patrijarha je izabran episkop vršački Gavrilo Zmejanović, međutim, ugarska vlada je odbila da potvrdi njegov izbor. Na novom zasedanju septembra 1908. najviše glasova dobio je episkop bački Mitrofan, međutim on odbija da prihvati zvanje patrijarha, pravdajući se da je izbor izvršen bez njegovog pristanka i volje. Konačno za novog patrijarha bio je izabran episkop budimski Lukijan Bogdanović, koji je od početka izbora bio želja ugarske vlade.

Prva decenija XX veka za Srbe u Austrougarskoj monarhiji donela je mnogo iskušenja, jer su vlasti na njih gledale sa puno nepoverenja. Takvo stanje bilo je posledica odnosa između Austrougarske monarhije i Kraljevine Srbije, koji su se pogoršavali u nizu događaja započetih Carinskim ratom, a nastavljenih tokom Aneksione krize i Balkanskih ratova.

Pogledaj: Stogodišnjica od upokojenja episkopa bačkog Mitrofana Ševića (1918-2018) (1)

Svojim arhijerejskim poslanicama, koje je upućivao pobožnoj pastvi, episkop Mitrofan pozivao je na poštovanje hrišćanskih vrednosti i vrlina, izmirenje među Srbima, poštovanje porodice. U arhijerejskim poslanicama uvek je isticao da je nosilac „Kraljevsko- srpskih ordena Takovskoga i Svetoga Save Velikokrsnika“.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here