Hram svetih vračeva Kozme i Damjana – spomenik kulture od velikog značaja

Ikonostas u pravoslavnoj crkvi u Neštini oslikao je najveći barokni srpski slikar druge polovine XVIII veka, Teodor Kračun

374
Фото: Никола Шеган

Srpska pravoslavna crkva u Neštinu je podignuta do 1759. godine i ima status spomenika kulture od velikog značaja. Predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od velikog značaja.


Ikona Presvete Bogorodice

Događaj iz 1750. godine će u velikoj meri promeniti sliku ovog pitomog sremskog mesta. Naime, te godine ikona Presvete Bogorodice, koja je bila u vlasništvu porodice Rašković, Božijim Promislom je počela da toči suze. O ovom čudu bio je i izvešten tadašnji mitropolit karlovački, a što se može videti iz prepiske tadašnjeg lokalnog paroha sa mitropolitom. Čudo točenja suze na ikoni je bio povod za izgradnju novoga hrama u selu. Sa radovima se započelo 1755. godine na mestu stare crkve koja je bila od pruća tzv. pletara.

Godine 1759. Neštin dobija novu crkvu, čija je izgradnja počela 4 godine ranije. Ikonostas, rad Teodora Dimitrijevića Kračuna završen je 1773. godine i spada u remek dela baroknog ikonopisanja kod Srba. Po završetku izgradnje hrama čudotvorna ikona Presvete Bogorodice neštinske unesena je u svečanoj litiji u hram gde je izložena i gde se čuva i danas.

Godine 1792. reformama austrijske carice Marije Terzije i Neštin dobija školu, koja je u sastavu pravoslavne crkve, koja neprekidno radi sve do danas.

U opisu pravoslavnog hrama u Neštinu stoji da je to jednobrodna građevina sa visokim zvonikom na zapadnoj strani, pripada velikoj grupi grupi crkava koje stilski predstavljaju pravoslavnu verziju barokne arhitekture. Severna i južna fasada ukrašene su pilastrima povezanim lucima pod kojima su polukružno završeni prozori.

Ikonostas je rezao Marko Gavrilović sa sinom Arsenijem Markovićem 1772, a oslikao ga je 1773. (sokl, prestone ikone, dveri, apostole i proroke) najveći barokni srpski slikar druge polovine XVIII veka, Teodor Kračun. On je naslikao i ikone Krunisanje Bogorodice i Bogorodica sa Hristom, kao i ikonu sv. Jovana Zlatoustog sa arhijerejskog trona.

Ikone za neštinski ikonostas nastale su posle Kračunovog školovanja u Beču, ali se tokom prve polovine osme decenije on još uvek pridržavao ranobaroknog stila koji su mu preneli njegovi prvi učitelji Vasilije Ostojić i Dimitrije Bačević. Zlatna pozadina na prestonim ikonama, hijeratičnost položaja i uzdržanost gesta vezuju ga za prethodnu epohu ugledanja na pravoslavne poznosrednjovekovne uzore, koje napušta u narednoj deceniji kada usvaja kasnobarokni likovni izraz.

Ikonu sa Bogorodičinog trona naslikao je i potpisao jerej Rafailo Miloradović 1724. Tri ikone Stanoja Popovića sačuvane su sa starog neštinskog ikonostasa iz 1741, dok se druge tri ikone danas čuvaju u Galeriji Matice srpske u Novom Sadu. Carske dveri su naslikane sredinom XVIII veka, a pevničke ikone i severne dveri, kao i praznične ikone, slikao je Stefan Gavrilović 1800. godine.

Постави одговор

Please enter your comment!
Please enter your name here