Palanka kao vojna postaja (2)

Tekst prvog bačkopalanačkog istoričara - Nikolaus Hepp (1868-1945)

1098
Ilustracija Bačke Palanke iz 1698. godine

Početkom Prvog svetskog rata, u Palanci je bila smeštena jedna četa 44. pešadijskog puka iz Kapošvara koja je bila smeštena u Brodarski dom, ali su se ubrzo povukli jer je njihov puk kod Šapca bio razbijen.


Nikolaus Hepp

Pobednička srpska armija je primorala neprijatelje početkom decembra 1914. godine na povlačenje, i za kratko vreme su Beograd i čitava Srbija bili očišćeni od agresora. Potučena i u povlačenju, armija Monarhije je napunila Srem i Južnu Bačku sa vojnicima raznih rodova, tako da su Palanka i Ilok bili puni vojske.

Izbio je tifus koji je odneo dosta žrtava među vojskom i vozačima. U Iloku je bila postavljena komanda pozadine. Posle povlačenja ovde smeštenih inžinjerskih jedinica, godine 1915., izgrađen je most preko Dunava. Na obe obale reke izgrađeni su pilotski stubovi, dok je u sredini usidren pontonski most iz Novog Sada. Posle ofanzive oktobra 1915. godine, ovaj most je demontiran, jer usred širokog raspona vodotoka, plutajući pontonski most nije mogao odoleti jesenskim vetrovima. Slobodni saobraćaj Palanka – Ilok je ograničen.

Pobednički proboj Antante kod Soluna desio se 24. septembra 1918. godine. Da bi se stvorila predstava o tome šta znači povlačenje i kako se ono odvija, trebalo je doživeti to na primeru pobeđene armije Monarhije. To je bio početak raspada Austro-Ugarske carevine. Umorni ratnici ostavljali su svoje oružje, topove, puške, ratni materijal, kola i konje i bežali prema svojim kućama.

U Palanku su prvi pripadnici Vojske Srbije ušli 18. novembra 1918. godine i red i mir su uspostavljeni. U periodu od 2. – 20. novembra formirana je građanska straža koja je održavala red i sačuvala građane od pljačkaških pohoda, dok je u Iloku 3. novembra 1918. rulja totalno opljačkala mnoge prodavnice i porodice.

Posle zauzimanja Palanke od strane srpskih trupa, njihova komanda je smeštena u kući apoteke Salvator. Francuska posada je stigla u Palanku 23. decembra, a sastojala se od tri kolone automobila, među njima i crnci iz Maroka. Tako, 1919. godine je celokupna vojska iz mesta prekomandovana, a vlast je prešla u civilnu nadležnost i srpsku žandarmeriju.

Nakon prevrata u Mađarskoj 1918. godine načelnik je još uvek bio mađar Johan Žigmond i ostao do 1920. kada je smenjen i postavljen prvi srpski načelnik, Žarko Cetina.

Pogledaj: Palanka kao vojna postaja (1)

Njegovo visočanstvo, Kralj Aleksandar I, dva puta je prošao kroz Palanku, u septembru 1922. na putu za Ilok, a drugi put neposredno pred žetvu u julu 1923. na putu za državno dobro Karađorđevo. Kralj Aleksandar je prilikom prolaska, od strane stanovništva bio pozdravljen sa svim počastima na čemu se najljubaznije zahvalio.

 

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here