Palanka kao vojna postaja (1)

Tekst prvog bačkopalanačkog istoričara - Nikolaus Hepp (1868-1945)

1
862
Franc Ajzenhut: Parna skela kod Palanke

U stara vremena, položaj Palanke je zahtevao da ona predstavlja vojnu postaju. Još i ranije, dok mesto nije dobilo ime, u blizini ovog područja prebivala je vojska. To je zahtevalo iločko utvrđenje.


Iako je severnu stranu utvrđenja činila reka Dunav, ipak su na drugoj obali velike reke, nekoliko kilometara uvučeno u unutrašnjost zemlje napravljeni pretšančevi u čije područje je spadalo mesto Pešt Kerestur kasnije nazvano Palanka.

Ilustracija Bačke Palanke iz 1698. godine

Ova mesta bila su pretšančevi utvrđenju, kao što je Novi Sad za Petrovaradin. U istoriji nije navedeno ništa o tome, da li se u vreme aktivnog postojanja Iločke tvrđave, pružao most na drugu obalu, ali prema predanju se tvrdi, da su stari narodi, koji su ovde prebivali, izgradili most od jakih, plutajućih trupaca, da bi na taj način bio omogućen prelaz preko Dunava.

Ova legenda je malo verovatna, jer je tok Dunava pre hiljadu i više godina imao širinu od nekoliko morskih milja, sve dok rimski car Trajan, godine 104. n. e. na Gvozdenoj kapiji kod Oršove, nije uradio prvu regulaciju dunavskim tesnacem.

Turci su redovno prelazili Dunav skelom, a mesto prelaza je bilo uzvodno od utvrđenja, na mestu gde i danas postoji izvor, koji se još i sada naziva „Turski prelaz“ (Turska skela).

Posle progona Turaka, Palanka je i dalje imala graničnu stražu, takozvanu Vojnu granicu. Posle nekoliko godina, na Bačkoj strani vojna granica je ukinuta i premeštena u Slavoniju. Vojna uprava se ukida i prelazi se na granično građansko upravljanje.

Već kod prvog naseljavanja Nemaca u ovu oblast 1751. godine u Staroj Palanci, više kolonista je dobrovoljno pristupilo vojsci i formiralo stražarsku službu.

Kada je u Francuskoj 1789. godine izbila velika Građanska revolucija, Palanka je ponovo postala stražarska postaja. Mesto je, što se može i zvanično potvrditi, bilo sve do 1812. godine konstantno zaposednuto vojskom. U vreme balkanskih ustanaka protiv Turaka, u kasnijim godinama od 1824. do 1828. godine, Palanka je bila vojna postaja, a vojska je bila smeštana svaki put u magacin žitarice, sadašnji Tabakmonopol.

Za vreme mađarske revolucije i ustanka protiv austrijske vlasti 1848-1849. godine mesto je više puta bilo zaposednuto vojskom. Godine 1868. (posle nagodbe Austrije i Mađarske o formiranju dvojne monarhije Austro-Ugarske 1867. godine), osnovana je mađarska vojska (honvedi), a Nova Palanka je dobila dva eskadrona konjice (husara), koji su ovde proveli dve godine.

1 KOMENTAR

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here